Thứ nhất, khái niệm trợ giúp pháp lý
Trợ giúp pháp lý là việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí cho người được trợ giúp pháp lý trong vụ việc trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật này, góp phần bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tiếp cận công lý và bình đẳng trước pháp luật.
Thứ hai, lĩnh vực trợ giúp pháp lý
Trợ giúp pháp lý được thực hiện trong các lĩnh vực pháp luật, trừ lĩnh vực kinh doanh, thương mại.
Thứ ba, hình thức trợ giúp pháp lý
Trợ giúp pháp lý được thực hiện thông qua 03 hình thức:
- Tham gia tố tụng;
- Tư vấn pháp luật;
- Đại diện ngoài tố tụng.
Thứ tư, đối tượng được trợ giúp pháp lý
Theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý và các văn bản hướng dẫn thi hành, người được trợ giúp pháp lý bao gồm:
- Người có công với cách mạng.
- Người thuộc hộ nghèo.
- Trẻ em.
- Người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
- Người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi.
- Người bị buộc tội thuộc hộ cận nghèo.
- Người thuộc một trong các trường hợp sau đây có khó khăn về tài chính:
+ Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng khi liệt sĩ còn nhỏ;
+ Người nhiễm chất độc da cam;
+ Người cao tuổi;
+ Người khuyết tật;
+ Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là bị hại trong vụ án hình sự;
+ Nạn nhân trong vụ việc bạo lực gia đình;
+ Nạn nhân của hành vi mua bán người theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người;
+ Người nhiễm HIV.
Thứ năm, phương thức yêu cầu trợ giúp pháp lý
Khi có nhu cầu trợ giúp pháp lý, người thuộc diện được trợ giúp pháp lý có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý, bao gồm: Trung tâm Trợ giúp pháp lý, Chi nhánh Trợ giúp pháp lý, tổ chức hành nghề luật sư hoặc tổ chức tư vấn pháp luật ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý hoặc đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý. Ngoài ra, hồ sơ có thể được gửi thông qua dịch vụ bưu chính, qua fax hoặc bằng hình thức điện tử theo quy định.
Đáng chú ý, ngày 23/4/2026, Quốc hội đã thông qua Luật số 05/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, với một số điểm mới như: mở rộng diện người được trợ giúp pháp lý; bổ sung quy định về điều kiện thành lập Chi nhánh; điều chỉnh tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027.